Help, de zorgrobot doet het niet (De Volkskrant)

on

Verschonen zorgrobots in de toekomst onze luiers? Zowel Japan als Nederland stuurt aan op de robotisering van zorgtaken. Dat leidt tot fotogenieke mediamomenten en hallelujaverhalen, maar er gaat veel mis. Vijf harde lessen uit de praktijk.

 

Als jij lacht, dan lacht zij ook. Schud jij je hoofd, dan schudt zij mee. Alleen als je opstaat, blijft zij zwijgend zitten, want haar plastic benen zijn niet ontworpen om te lopen. ‘Actroid F’, een robot die sprekend lijkt op een vrouw van vlees en bloed, zit nu nog in een laboratorium van het Robot Innovation Research Center in Tsukuba. Haar taak is beperkt: mensengezichten na-apen. Maar ooit moet zij, of een opvolgster, de Japanse zuster in het ziekenhuis vervangen.

Actroid F is nog lang niet klaar om zonder ingenieurs aan haar zijde in ziekenhuizen te functioneren. Om de robot haar kunstje te laten doen, prutst onderzoeker Yoshio Matsumoto uitvoerig op een laptop en sjort aan een luchtpomp – haar glimlach wordt pneumatisch aangedreven. Toch maakte Actroid F al furore in allerlei westerse media, die graag verslag doen van Japanse robots die ‘menselijke zorgwerkers gaan vervangen’.

Zulke robots kunnen we in het vergrijzende Westen namelijk ook wel gebruiken. Of het nu gaat om robotberen die bedlegerige patiënten versjouwen (Robear), robotische assistenten die de zusters op hun schreden volgen (Terapio), ‘slimme’ luiers die automatisch ontlasting verwijderen (Minelet Sawayaka), of een exoskelet dat zorgwerkers sterker maakt (HAL), de berichtgeving erover zet Japan steevast neer als het land waar je in zorgcentra struikelt over de hightechzorghulpjes.

Wie de vermaarde Japanse zorgrobots in actie wil zien, komt bedrogen uit. Wetenschappers zijn meer dan bereid hun nieuwste prototypes te tonen aan buitenlandse journalisten, maar ziekenhuizen en ouderencentra houden hun deuren angstvallig gesloten. De officiële reden hiervoor is de overmaat aan mediabelangstelling. In werkelijkheid blijkt dat maar weinig zorgcentra de robot echt hebben omarmd. ‘Japanners houden in het algemeen van nieuwe technologieën, maar niet in de zorg’, zegt Matsumotu. ‘Zorgwerkers denken hier dat handmatig werken het best is.’

Een zorgrobot bouwen is niet genoeg. De grootste horde is het succesvol implementeren van de robot op de werkvloer. Lessen uit de praktijk in Japan en Nederland; twee vergrijzende landen die hun zorgproblemen willen tackelen met robotica.

De rest van dit artikel is te lezen in De Volkskrant, 18 juni 2016.